vrijdag 27 maart 2015

'Simplify your life'

Na rijp innerlijk beraad ben ik erachter: een heel goede manier om je leven mindfuller te maken, is daar geen boeken en tijdschriften meer over te lezen. Nou ja, misschien één of twee, maar dan heb je het principe toch wel door, lijkt me.

Het idee is simpel: leef in het moment, en kijk met een milde, open aandacht naar wat zich aandient. Wat moet meer gelees erover nog toevoegen? Laatst bedacht ik dat het toch wel ironisch is, hoeveel tijd ik inmiddels besteed heb aan complex geleuter over het versimpelen van mijn leven.

Neem nou het tijdschrift Flow. Dat heeft lang een onweerstaanbare aantrekkingskracht op me gehad, vooral door mooie vormgeving. Ook de onderwerpen spraken me in het begin wel aan. Maar juist die artikelen over het belang van tot rust komen zijn vaak zo overspannen van toon. Ze gaan over 'druk-druk-druk', over to-do-lijstjes, social media, over alles perfect willen doen, bladibladibla. Ik zit al bijna te hyperventileren terwijl ik het lees...

En altijd is de conclusie dat we moeten versimpelen en onthaasten om rust te vinden in ons 'overvolle leventje'. Ondertussen staat de Flow zelf vol met al die o zo leuke dingen die ons daarbij zouden moeten helpen: mooi geillustreerde to-do-lijstjes, plaatjes die we moeten kleuren en/of uitknippen, boeken die we moeten lezen en hebbedingetjes die we moeten kopen om ons leven te vereenvoudigen...

Iemand zei pas (ik weet niet meer wie): 'Dit is geen tijdschrift, dit is een goodie-bag.' Daarmee sloeg-ie wel de spijker op z'n kop. Een goodie-bag, daar wordt je leven toch juist alleen maar voller en drukker van?

Dus ben ik maar eens begonnen met het aan de kant schuiven van de Flow, en meteen ook maar de Happinez, de Psychologie en AL die sub-boeken over mindfulness (mindfulness en kinderen, mindfulness op het werk, mindfulness en de overgang, mindfulness en relaties, mindfulness in de disco, mindfulness bovenop de Euromast, mindfulness met een honkbalknuppel in je reet).

Een tijd en een ruimte dat dit geeft! Nou kan ik eindelijk écht onthaasten...

woensdag 18 maart 2015

Dankjewel, Denker des Vaderlands

Afgelopen vrijdag, vrijdag de dertiende, is filosoof René Gude overleden. Ik blogde al eerder over onze voormalige Denker Des Vaderlands (inmiddels heeft Marli Huijer zijn taak overgenomen), die vele mensen steun en troost heeft geboden. Mij in ieder geval!

Een atheist die - zoals Gude het formuleerde - 'de dood in de bek kijkt', heeft misschien niet zoveel aan een psychiater of een dominee, die heeft een filosoof nodig. Liefst een filosoof die weet wat jij doormaakt. En precies zo'n filosoof was René Gude.

Vorig jaar vertelde hij in diverse tv-programma's over zijn naderende dood, hoe hij daarmee omging, en over de troost van de filosofie. Hij was ondermeer te gast in De Wereld Draait Door, bij het EO-programma De Kist, en 24 uur met...René Gude (ook als je Theo Maassen niet trekt, tóch kijken, het is een prachtige uitzending).

De interviews die Wim Brands met Gude voerde voor de omroep Human werden tevens opgenomen in het boekje 'Sterven is doodeenvoudig, iedereen kan het'.
En onlangs verscheen 'Stand-up Filosoof', met daarin de interviews van Wilma de Rek (journalist van de Volkskrant) met Gude, over de meest uiteenlopende onderwerpen.
Of het nu over leven, dood, liefde, politiek, sport of religie gaat, zijn invalshoeken zijn altijd verfrissend, respectvol, wijs, en vol humor en optimisme.

Zelf was hij niet bang voor de dood. Hij vond veel troost bij oude filosofen als Epicurus: 'Als wij er zijn is de dood er niet, en als de dood er is, zijn wij er niet.'
Natuurlijk was hij verdrietig om wat hij los moest laten, maar niet bang.
En vaak zelfs gelukkig. Want dankzij de filosofie raakte hij niet overspoeld door emoties.

Volgens Gude zijn die emoties zelf namelijk het probleem niet. Emoties komen en gaan. Het is het denken zelf waarmee je energie pompt in de emoties, en ze langer laat duren. Dus eigenlijk moet je de rede zelf gebruiken om de rede in toom te houden. Waardoor emoties op een natuurlijke manier kunnen wegebben. Gude noemde dat 'humeurmanagement': 'Het is het midden weten te vinden tussen doorgaan of er niets aan de hand is, of denken "nu houdt alles op" en depressief op de bank gaan liggen'.

(Het zijn de 'twee klippen' waar ook psychiater, zenboeddhist en mindfulnesstrainer Edel Maex het over heeft tijdens zijn geleide meditatie 'Bestaansrecht'. Maar dat is een andere held van mij, waar ik een ander blog aan zal wijden. En hierbij geef ik meteen toe dat psychiaters bij nader inzien toch een rots in de branding kunnen zijn. En dominees ook, ongetwijfeld).

In een interview in NRC Handelsblad citeerde Gude de filosoof Aristoteles:
'De schoonheid van het karakter straalt als iemand onvermoeibaar de ene tegenslag na de andere incasseert, niet omdat hij ze niet voelt, maar omdat het iemand is met een onverwoestbaar goed humeur.' Dit was zeker van toepassing op Gude zelf.
'René zit zingend te werken.', zei zijn assistent kort voor Gude's overlijden.

Een tijdje terug blogde ik erover hoe irritant ik het vond als mensen zeiden dat ik maar vooral 'positief moest blijven'. Omdat het een dooddoener is. Omdat ze makkelijk praten hebben. Omdat je niet kunt zeggen dat altijd alles weer goed komt. Omdat het gekunsteld is, nep, om altijd alleen maar vrolijk te zijn. Pijn en verdriet horen ook bij het leven.

Dat neemt niet weg, dat het voor jezelf en je kwaliteit van leven wel prettiger is als je je niet al teveel laat meeslepen door destructieve emoties. En dat het voor je dierbaren dan ook iets minder moeilijk is om je bij te staan. Het is geen gemakkelijke opgave, en ik weet niet of het me tot het eind toe blijft lukken.
Maar Gude heeft me moed gegeven. Hij heeft de dood een héél klein beetje minder eng gemaakt. En tegelijkertijd heeft hij laten zien dat je tot het eind toe vol overgave van het leven kunt blijven houden.

Henry David Thoreau zei ooit: 'De kwaliteit van je dag beinvloeden, dat is de schoonste der kunsten'. Gude slaagde daarin tot de laatste snik.

Denker des Vaderlands, DANKJEWEL!


Edit januari 2016: Inmiddels zijn er ook twee mooie afleveringen op TV geweest van 'Kijken in de Ziel', met als thema 'Op de drempel'. Hierin zijn  Gude en anderen aan het woord over hun naderende dood. Vreemd genoeg voelde ik me juist gesterkt door deze uitzendingen. Wat een ongelofelijke veerkracht kunnen mensen hebben, als het er echt op aan komt...